راهنمای کامل مراقبت از پوست در پاییز و زمستان

چرا پوست در پاییز و زمستان بیشتر اذیت می‌شود؟

با اولین روزهای سرد پاییز، خیلی از ما متوجه می‌شویم که پوستمان دیگر مثل تابستان نیست. صورت کشیده و تیره به نظر می‌رسد، لب‌ها ترک می‌خورند، دست‌ها زبر می‌شوند و ساق پا خارش می‌گیرد. این اتفاق‌ها اتفاقی نیستند و دلیل علمی دارند. در فصل سرد، هم هوای بیرون سردتر و خشک‌تر است و هم هوای داخل خانه به‌خاطر بخاری، شومینه و پکیج گرم و کم‌رطوبت می‌شود.

پژوهشگران در یک مطالعه‌ی کره‌ای نشان دادند که حتی فقط شش ساعت ماندن در یک محیط گرم و خشک زمستانی می‌تواند میزان آب از دست رفته از پوست و ظاهر پوست را تغییر دهد. در پژوهش‌های دیگر هم دیده شده که مشکلاتی مثل اگزما و پوست خشک و خارش‌دار در زمستان و اوایل بهار بیشتر از بقیه‌ی فصل‌ها شدت می‌گیرند.

مطالعه مقاله علمی اثرات محیط داخلی زمستان بر پوست: آشکار شدن تغییرات وضعیت پوست در کره

خبر خوب این است که مراقبت از پوست در این دو فصل پیچیده نیست. لازم نیست ده‌ها محصول بخرید. اگر چند اصل ساده را بدانید و هر روز رعایت کنید، پوستتان تمام زمستان نرم، شفاف و آرام می‌ماند. در این مقاله قدم‌به‌قدم می‌گوییم پوست در سرما چه اتفاقی برایش می‌افتد، چه کارهایی باید انجام دهید، چه کارهایی را نباید انجام دهید و روغن‌های گیاهی چه نقشی در این میان دارند.

این مقاله جنبه‌ی آموزشی دارد و جایگزین مشاوره‌ی پزشکی نیست.

سد محافظ پوست چیست و چرا در سرما آسیب می‌بیند؟

لایه‌ی بیرونی پوست را مثل یک دیوار آجری تصور کنید. آجرها سلول‌های مرده‌ی پوست هستند و ملات بین آن‌ها ترکیبی از چربی‌هاست؛ چربی‌هایی مثل سرآمید، کلسترول و اسیدهای چرب. این دیوار دو کار مهم می‌کند: نمی‌گذارد آب بدن به بیرون تبخیر شود و نمی‌گذارد میکروب، آلودگی و مواد تحریک‌کننده وارد پوست شوند. پزشکان به آب از دست رفته از این مسیر می‌گویند «تیول» (TEWL یا Transepidermal Water Loss). هرچه تیول بیشتر باشد، یعنی سد محافظ پوستتان ضعیف‌تر است.

در هوای سرد و خشک، آب خیلی سریع‌تر از سطح پوست تبخیر می‌شود. در یک پژوهش آزمایشگاهی روی مدل پوست انسان دیده شد که فقط یک ساعت قرار گرفتن در هوای کم‌رطوبت باعث افزایش تیول و ضعیف شدن اتصال‌های بین سلول‌ها شد. وقتی این وضعیت هر روز تکرار شود، ملات چربی بین سلول‌ها خراب می‌شود، پوست شروع به پوسته‌پوسته شدن می‌کند و رشته‌های عصبی زیر آن راحت‌تر تحریک می‌شوند. نتیجه همان حس کشیدگی، سوزش و خارش است. پس هدف اصلی مراقبت از پوست در پاییز و زمستان دو چیز است: آب را در پوست نگه داریم و دیوار چربی را ترمیم کنیم. تمام توصیه‌های بعدی این مقاله در خدمت همین دو هدف هستند.

پاک‌سازی ملایم؛ اولین قدم برای حفظ چربی طبیعی پوست

بسیاری از مشکلات پوست در زمستان از شست‌وشوی بیش از اندازه شروع می‌شود. شوینده‌های قوی، ژل‌های کف‌دار و صابون‌های معمولی علاوه بر کثیفی، چربی‌های طبیعی پوست را هم می‌شویند. پوستی که تازه شسته شده و «صدا می‌دهد» و کشیده می‌شود، نشانه‌ی تمیزی نیست؛ نشانه‌ی این است که بخش مهمی از سد محافظش از بین رفته است. در فصل سرد بهتر است از شوینده‌ای با ‌pH نزدیک به پوست، بدون الکل و بدون عطر زیاد استفاده کنید. ژل‌های کرمی، شیر پاک‌کن و بالم‌های پاک‌کننده گزینه‌های خوبی هستند.

راهنمای تصویری مراقبت از پوست در پاییز و زمستان

صبح‌ها اگر پوست شما خشک یا معمولی است، لازم نیست حتماً شوینده بزنید. شست‌وشو با آب ولرم کافی است. شب‌ها که ضدآفتاب، آرایش و آلودگی روز را باید پاک کنید، می‌توانید از روش «پاک‌سازی دو مرحله‌ای» استفاده کنید. یعنی اول با یک روغن پاک‌کننده یا بالم، آرایش و ضدآفتاب را حل کنید و بعد با یک شوینده‌ی ملایم پوست را بشویید. روغن‌های گیاهی مثل جوجوبا و بادام شیرین برای مرحله‌ی اول بسیار مناسب‌اند، چون چربی را با چربی حل می‌کنند و برخلاف شوینده‌های قوی، پوست را خشک نمی‌کنند. صورت را با حوله‌ی نرم فقط خشک‌وار فشار دهید و نمالید، و بلافاصله، در حالی که پوست هنوز کمی نم دارد، مرطوب‌کننده بزنید.

مرطوب‌کننده: آب‌رسان، نرم‌کننده و قفل‌کننده‌ی رطوبت

مرطوب‌کننده‌های خوب معمولاً سه نوع ماده دارند و هرکدام کار خودش را می‌کند. گروه اول «آب‌رسان‌ها» یا هیومکتانت‌ها هستند، مثل گلیسیرین، هیالورونیک اسید، اوره و پانتنول. این‌ها آب را به سطح پوست جذب می‌کنند. گروه دوم «نرم‌کننده‌ها» یا امولیانت‌ها هستند، مثل سرآمید، اسیدهای چرب و بسیاری از روغن‌های گیاهی. این‌ها شکاف‌های بین سلول‌های پوست را پر می‌کنند و سطح پوست را صاف و نرم می‌کنند. گروه سوم «قفل‌کننده‌ها» یا اکلوزیوها هستند، مثل وازلین، موم و کره‌ی شی. این‌ها روی پوست یک لایه‌ی نازک می‌سازند و جلوی تبخیر آب را می‌گیرند. در زمستان، بهترین مرطوب‌کننده ترکیبی از هر سه گروه است.

نکته‌ی مهم این است که هیومکتانت‌ها در هوای خیلی خشک می‌توانند آب را از لایه‌های عمیق‌تر پوست بیرون بکشند و اگر روی آن‌ها لایه‌ی چرب نکشید، دوباره تبخیر می‌شوند. به همین دلیل پوست‌شناسان توصیه می‌کنند اول یک سرم یا کرم آب‌رسان بزنید و بعد روی آن یک کرم غنی‌تر یا چند قطره روغن گیاهی بکشید. بهترین زمان مرطوب‌کننده زدن، ظرف سه تا پنج دقیقه بعد از دوش یا شست‌وشوی صورت است، یعنی وقتی پوست هنوز کمی خیس است. در زمستان بهتر است کرم سبک تابستانی را کنار بگذارید و به سراغ کرم‌ها یا پمادهای غلیظ‌تر بروید.

کرم مرطوب کننده دست و صورت آلسی هرب

روغن‌های گیاهی و نقش آن‌ها در مراقبت از پوست زمستان

روغن‌های گیاهی قرن‌هاست در مراقبت از پوست استفاده می‌شوند و حالا پژوهش‌های جدید هم نشان داده‌اند که بخشی از این سنت پایه‌ی علمی دارد. یک مقاله‌ی مروری در مجله‌ی «امریکن جورنال آو کلینیکال درماتولوژی» که روی روغن‌هایی مثل زیتون، آفتابگردان، نارگیل، جوجوبا، جو دوسر و آرگان انجام شده، می‌گوید بعضی روغن‌ها خاصیت ضدالتهاب، آنتی‌اکسیدانی و ضدخارش دارند و می‌توانند در ترمیم سد محافظ پوست کمک کنند. مقاله‌ی مروری دیگری که روی نوزده روغن و کره‌ی گیاهی (از جمله بادام، کنجد، آووکادو، دانه‌ی انار و نسترن) نوشته شده هم به اثر آن‌ها در کاهش التهاب و تسریع ترمیم پوست اشاره می‌کند.

روغن کنجد خالص آلسی هرب

این روغن‌ها چطور کار می‌کنند؟ بخش بزرگی از اثرشان به نوع اسیدهای چرب آن‌ها برمی‌گردد. پوست برای ساختن دیوار چربی‌اش به اسید چرب «لینولئیک» نیاز دارد. روغن‌هایی که لینولئیک بیشتری نسبت به «اولئیک» دارند، مثل روغن آفتابگردان و روغن رزهیپ، معمولاً برای ترمیم سد پوست بهتر عمل می‌کنند. اما روغن‌هایی که اولئیک اسید زیادی دارند، مثل زیتون، در استفاده‌ی مداوم روی پوست خشک یا حساس ممکن است تحریک‌کننده باشند.

در یک کارآزمایی کوچک روی نوزده بزرگسال، روغن آفتابگردان در چهار هفته باعث قرمزی نشد و حتی آب پوست را بهتر نگه داشت، اما روغن زیتون پوست را تحریک کرد. نتیجه این است که «همه‌ی روغن‌ها مثل هم نیستند» و باید روغن را متناسب با نوع پوست انتخاب کرد. روغن‌ها بهتر است کلدپرس و تصفیه‌نشده و بدون عطر مصنوعی باشند تا ترکیبات مفیدشان از بین نرفته باشد.

روغن آفتابگردان خالص آلسی هرب

بهترین روغن گیاهی برای هر نوع پوست

انتخاب روغن مناسب بستگی به نوع پوست و محل استفاده دارد. روغن جوجوبا از نظر ساختار شبیه چربی طبیعی پوست است و برای تقریباً همه‌ی انواع پوست، حتی پوست چرب، مناسب است. در مطالعه‌ها نشان داده شده که این روغن تیول را کاهش می‌دهد و ترمیم سد پوست را سریع‌تر می‌کند. روغن آفتابگردان برای پوست‌های خشک، حساس و مستعد اگزما انتخاب خوبی است، به شرطی که به دانه‌ی آفتابگردان حساسیت نداشته باشید. روغن بادام شیرین سبک و نرم‌کننده است و برای ماساژ و پاک‌سازی گزینه‌ی محبوبی است، اما کسانی که به آجیل حساسیت دارند باید از آن دوری کنند. روغن آرگان و روغن دانه‌ی نسترن برای پوست خشک و بالغ مناسب‌اند و حس نرمی و درخشندگی بیشتری می‌دهند.

برای بدن، روغن کنجد و زیتون که سال‌هاست در طب سنتی ما استفاده می‌شوند، می‌توانند پوست ساق پا، آرنج و پاشنه را نرم کنند، اما بهتر است روی صورت حساس یا مستعد جوش زیاد از آن‌ها استفاده نکنید. روغن نارگیل هم برای بدن عالی است ولی روی صورت ممکن است منافذ را مسدود کند. برای ترک لب، روغن بادام یا کره‌ی شی و روغن کرچک نتیجه‌ی خوبی می‌دهند. جدول زیر انتخاب را ساده‌تر می‌کند.

روش درست استفاده از روغن گیاهی روی صورت و بدن

بزرگ‌ترین اشتباه این است که روغن را روی پوست خشک بمالیم. روغن بیشتر نقش «قفل‌کننده» دارد، یعنی آب را در پوست نگه می‌دارد، نه اینکه خودش آب بیاورد. پس بهترین روش این است که بعد از شست‌وشو، روی پوست کمی نمناک ابتدا سرم یا تونر آب‌رسان بزنید و در آخرین مرحله‌ی روتین، دو تا چهار قطره روغن را بین کف دست‌ها گرم کنید و آرام روی صورت فشار دهید. مقدار کم کافی است؛ اگر پوستتان براق و چسبناک شد، مقدار را کم کنید. برای بدن، روغن را درست بعد از دوش، وقتی هنوز پوست خیس است، بمالید تا هم بهتر پخش شود و هم رطوبت بیشتری حبس کند.

برای پوست چرب یا مستعد جوش بهتر است شب‌ها فقط یک تا دو قطره جوجوبا استفاده کنید. روغن را می‌توانید با کرم مرطوب‌کننده‌تان هم قاطی کنید تا کرم غنی‌تر شود. قبل از اولین استفاده یک تست حساسیت انجام دهید: کمی روغن پشت گوش یا داخل ساعد بزنید و بیست‌وچهار ساعت صبر کنید. اگر قرمزی یا خارش نداشتید، می‌توانید ادامه دهید. روغن‌ها را در شیشه‌ی تیره و دور از نور و گرما نگه دارید و در بطری را محکم ببندید تا اکسید نشوند و بوی تند پیدا نکنند. فراموش نکنید که روغن گیاهی جایگزین ضدآفتاب نیست و در روتین صبح، ضدآفتاب باید آخرین لایه باشد.

ضدآفتاب در پاییز و زمستان؛ اشتباهی که خیلی‌ها می‌کنند

خیلی‌ها فکر می‌کنند ضدآفتاب فقط برای تابستان و ساحل است، اما پزشکان پوست می‌گویند این باور درست نیست. پرتوی «یووی‌آ» (UVA) که عامل اصلی چین‌وچروک، لک و پیری زودرس پوست است، در تمام طول سال تقریباً ثابت می‌ماند، از ابر عبور می‌کند و از شیشه‌ی پنجره‌ی خانه، ماشین و اتوبوس هم رد می‌شود. طبق گزارش انجمن پوست امریکا (AAD)، حتی در روزهای ابری تا ۸۰ درصد پرتوهای مضر خورشید می‌توانند به پوست برسند. در کوه و در مناطقی که برف می‌بارد، برف می‌تواند تا ۸۰ درصد پرتو را بازتاب دهد و پوست شما را از بالا و پایین در معرض خورشید قرار دهد، به همین دلیل آفتاب‌سوختگی زمستانی در اسکی و کوهنوردی کاملاً رایج است.

پس هر روز صبح، حتی در روزهای سرد و ابری، به‌عنوان آخرین مرحله‌ی روتین صبح، ضدآفتاب با طیف گسترده (Broad Spectrum) و SPF حداقل ۳۰ بزنید. اگر پوستتان خشک است، ضدآفتاب‌های کرمی یا دارای ترکیبات مرطوب‌کننده انتخاب کنید و اگر از روغن گیاهی استفاده می‌کنید، آن را قبل از ضدآفتاب بزنید و چند دقیقه صبر کنید تا جذب شود. پوشاندن صورت با شال و کلاه و استفاده از عینک آفتابی هم به محافظت کمک می‌کند. اگر مدت طولانی بیرون هستید، هر دو ساعت یک بار ضدآفتاب را تجدید کنید. فراموش نکنید که ضدآفتاب را نباید در معرض سرمای شدید یا گرمای زیاد نگه دارید، چون ممکن است اثرش کمتر شود.

دوش و حمام آب گرم؛ لذتی که پوست را خشک می‌کند

در یک روز سرد زمستانی، هیچ‌چیز مثل یک دوش داغ و طولانی نمی‌چسبد، اما پوست شما از آن راضی نیست. آب خیلی داغ چربی‌های طبیعی پوست را حل می‌کند و سد محافظ را ضعیف می‌کند، و نتیجه‌اش قرمزی، خارش و پوسته‌پوسته شدن است، به‌ویژه برای کسانی که اگزما یا پوست خشک دارند. پزشکان پوست توصیه می‌کنند دوش یا حمام را بین پنج تا ده دقیقه نگه دارید، از آب ولرم یا گرم (نه داغ) استفاده کنید و بیشتر از یک بار در روز دوش نگیرید. اگر پوستتان خیلی خشک است، دو تا سه بار در هفته با شوینده‌ی کامل و بقیه‌ی روزها فقط با آب‌کشی نقاط ضروری (زیر بغل، ناحیه‌ی تناسلی و پاها) هم کافی است.

سه عادت ساده حمام شما را پوست‌دوست می‌کند. اول، از شوینده‌های بدون عطر و ملایم یا روغن‌های حمام استفاده کنید و لیف‌های زبر را کنار بگذارید. دوم، بعد از حمام پوست را با حوله فقط خشک‌وار فشار دهید و نمالید. سوم، ظرف دو تا سه دقیقه بعد از حمام، وقتی پوست هنوز کمی خیس است، کرم یا روغن گیاهی را روی تمام بدن بمالید تا رطوبت حبس شود.

کرم آبرسان دریا آلسی هرب

رطوبت‌ساز هوا، تغذیه و نوشیدن آب

هوای خانه در زمستان یکی از بزرگ‌ترین عوامل خشکی پوست است. بخاری و پکیج رطوبت هوا را پایین می‌آورند و پوست مثل اسفنجی که در هوای خشک بماند، آب خود را از دست می‌دهد. توصیه‌ی رایج این است که رطوبت نسبی اتاق را حدود ۴۰ تا ۶۰ درصد نگه دارید. اگر دستگاه رطوبت‌ساز (بخور سرد یا گرم) ندارید، می‌توانید یک ظرف آب روی شوفاژ بگذارید، لباس‌های خیس را داخل اتاق آویزان کنید یا چند گیاه آپارتمانی نگه دارید. فقط حواستان باشد که رطوبت‌ساز را مرتب تمیز کنید تا کپک و باکتری در آن رشد نکند. دمای اتاق را هم بیش از حد بالا نبرید؛ بین ۲۰ تا ۲۴ درجه برای پوست و راحتی شما کافی است.

تغذیه هم در سلامت پوست نقش دارد. اسیدهای چرب امگا ۳ که در ماهی‌های چرب، گردو، دانه‌ی کتان و چیا هستند، به حفظ چربی طبیعی پوست کمک می‌کنند. ویتامین C (در مرکبات، کیوی و فلفل دلمه‌ای) و ویتامین E (در بادام، فندق و دانه‌ی آفتابگردان) آنتی‌اکسیدان‌هایی هستند که از پوست در برابر آسیب محافظت می‌کنند.

نوشیدن آب کافی برای سلامت عمومی بدن لازم است، هرچند شواهد علمی نشان می‌دهد که آب خوردن به‌تنهایی جای مرطوب‌کننده را نمی‌گیرد و مهم‌تر از آن، رطوبت‌رسانی بیرونی و جلوگیری از تبخیر آب است. در زمستان چون کمتر احساس تشنگی می‌کنیم، چای گیاهی، سوپ و میوه‌های آبدار هم راه‌های خوبی برای تأمین مایعات هستند. کم‌خوابی و استرس هم سد پوست را ضعیف می‌کنند، پس خواب منظم هفت تا هشت ساعته را جدی بگیرید.

لایه‌برداری و سرم‌ها در فصل سرد

پوست خشک سلول‌های مرده را دیرتر از خود جدا می‌کند و سطحش زبر و کدر می‌شود، برای همین لایه‌برداری ملایم لازم است، اما زیاده‌روی در آن بدترین کار ممکن است. اسکراب‌های دانه‌دار و برس‌های سخت در زمستان به پوست آسیب می‌زنند. بهتر است از لایه‌بردارهای شیمیایی ملایم مثل لاکتیک اسید، مندلیک اسید یا PHA استفاده کنید، آن هم فقط یک تا دو بار در هفته و شب‌ها. اگر پوست‌تان حساس است و قرمزی یا سوزش دارد، چند هفته لایه‌برداری را کنار بگذارید تا سد پوست ترمیم شود. بعد از لایه‌برداری حتماً مرطوب‌کننده‌ی غنی و روز بعد ضدآفتاب بزنید، چون پوست حساس‌تر شده است.

در مورد سرم‌ها، در فصل سرد مواد زیر بیشترین فایده را دارند: هیالورونیک اسید برای جذب آب، نیاسینامید (ویتامین B3) برای تقویت سد پوست و کاهش قرمزی، پانتنول (پرو‌ویتامین B5) برای آرام‌سازی، سرآمید برای ترمیم چربی‌های پوست و گلیسیرین برای حفظ رطوبت. رتینول و ویتامین‌های قوی را در پاییز با دقت و به‌تدریج شروع کنید و اگر پوست‌تان کشیده شد، تعداد دفعات را کم کنید. بهتر است هر محصول جدید را جداگانه و با فاصله‌ی دو هفته وارد روتین کنید تا اگر حساسیتی پیش آمد، بفهمید علتش چیست. هیچ‌وقت چند ماده‌ی فعال قوی را همزمان روی پوست خشک نزنید.

مراقبت از لب، دست، پا و بدن در سرما

لب‌ها غده‌ی چربی ندارند و لایه‌ی محافظشان بسیار نازک است، برای همین اولین قربانی سرما می‌شوند. از لیس زدن لب‌ها خودداری کنید، چون بزاق که تبخیر می‌شود لب را خشک‌تر می‌کند. هر شب قبل از خواب یک لایه‌ی ضخیم بالم لب یا چند قطره روغن بادام، کنجد یا کرچک بمالید. روز هم از بالم لب دارای SPF استفاده کنید. دست‌ها به‌خاطر شست‌وشوی مکرر و پوشیدن نکردن دستکش بیشتر از جاهای دیگر ترک می‌خورند. هر بار که دست می‌شویید، بلافاصله کرم دست بزنید و شب‌ها یک لایه‌ی ضخیم کرم یا روغن بمالید و دستکش نخی بپوشید تا صبح جذب شود. در بیرون از خانه حتماً دستکش بپوشید.

پاها و پاشنه‌ها هم پوست ضخیم و خشکی دارند و در زمستان زود ترک می‌خورند. شب‌ها بعد از شست‌وشو، پاها را با کرم یا روغن کنجد ماساژ دهید و جوراب نخی بپوشید. برای بدن، شلوارهای پشمی زبر مستقیم روی پوست حساس خارش می‌آورند، پس لایه‌ی اول لباس را از جنس نخ یا ابریشم انتخاب کنید. ساق پا، ران‌ها و بازوها بیشتر از جاهای دیگر دچار خشکی و خارش می‌شوند و اگر دیر مرطوب‌کننده بزنید، ترک‌های ریز و حتی اگزمای زمستانی (اگزمای خشکی) پیدا می‌کنند. لوسیون‌های آبکی کافی نیست؛ از کرم یا پماد غلیظ یا مخلوط روغن گیاهی و شی باتر استفاده کنید.

شی باتر آلسی هرب برای اگزما و خشکی پوست

پوست چرب، حساس، مستعد جوش و اگزما در زمستان

فکر نکنید پوست چرب در زمستان به مرطوب‌کننده نیاز ندارد. بسیاری از پوست‌های چرب در سرما در واقع «چرب ولی بی‌آب» هستند؛ سطح پوست براق است اما زیرش کشیده و تشنه است. اگر برای کنترل چربی از شوینده‌های قوی و تونرهای الکلی استفاده کنید، پوست برای جبران، چربی بیشتری تولید می‌کند و جوش‌ها بیشتر می‌شوند. برای این نوع پوست یک ژل کرمی سبک، سرم هیالورونیک اسید و نیاسینامید و چند قطره روغن جوجوبا بهترین ترکیب است. پوست حساس را با کم‌کردن تعداد محصولات و حذف عطر و الکل آرام کنید و از مواد فعال شدید دوری کنید.

پوست مستعد اگزما (درماتیت آتوپیک) در زمستان بیشترین مشکل را دارد. مطالعات نشان می‌دهد این بیماران حتی در جاهایی از بدن که ظاهراً سالم است، سد پوستی ضعیف‌تری دارند و آب بیشتری از دست می‌دهند. برای همین مرطوب‌کننده‌ی غلیظ را دو بار یا بیشتر در روز بمالید و مقدار کافی استفاده کنید. روغن آفتابگردان در پژوهش‌ها اثر خوبی روی حفظ سد پوست داشته، اما روغن زیتون به‌خاطر اولئیک اسید زیادش برای پوست‌های مستعد اگزما همیشه مناسب نیست. اگر قرمزی، ترک‌های عمیق، ترشح یا خارش شدید دارید، فقط با مرطوب‌کننده درمان نکنید و به پزشک پوست مراجعه کنید. همچنین لباس‌های پشمی، شوینده‌های معطر و نرم‌کننده‌ی لباس‌های پر عطر را کنار بگذارید.

پماد مخصوص اگزما آلسی هرب

روتین پیشنهادی صبح و شب برای پاییز و زمستان

یک روتین خوب لازم نیست طولانی باشد؛ مهم این است که هر روز و به ترتیب درست انجام شود. صبح‌ها پوست را با آب ولرم یا یک شوینده‌ی بسیار ملایم بشویید، سپس سرم آب‌رسان، مرطوب‌کننده و در پایان ضدآفتاب بزنید. شب‌ها اگر آرایش یا ضدآفتاب داشتید، ابتدا با روغن یا بالم پاک‌کننده آن را پاک کنید، بعد با شوینده‌ی ملایم بشویید، سرم یا ماده‌ی فعال مناسب را بزنید، مرطوب‌کننده را بمالید و در آخر چند قطره روغن گیاهی را فشار دهید. جدول زیر خلاصه‌ی این ترتیب است.

برای بدن و دست‌ها هم یک روتین کوتاه کافی است: دوش کوتاه با آب ولرم، مرطوب‌کننده یا روغن بلافاصله بعد از دوش، و یک بار دیگر قبل از خواب روی نقاط خشک. اگر پوستتان خیلی خشک است، در شب‌های سردتر «روش ساندویچی» را امتحان کنید: لایه‌ی نازک سرم، کرم غنی و در آخر روغن یا پماد.

اشتباهات رایج مراقبت از پوست در پاییز و زمستان

رایج‌ترین اشتباه این است که روتین تابستان را بدون تغییر ادامه دهیم. کرم‌های ژلی سبک و لوسیون‌های آبکی برای هوای سرد کافی نیستند و باید به مرطوب‌کننده‌ای غنی‌تر روی بیاورید. اشتباه دوم، شست‌وشوی زیاد و استفاده از آب داغ است؛ هرچه بیشتر بشویید و داغ‌تر باشد، دیوار چربی پوست بیشتر آسیب می‌بیند. اشتباه سوم، حذف ضدآفتاب است که در همین مقاله دیدیم چقدر برای پیری و لک‌های پوست خطرناک است. اشتباه چهارم، لایه‌برداری شدید و استفاده از اسکراب‌های زبر برای برطرف کردن پوسته‌ها است. پوسته‌ها نشانه‌ی نیاز پوست به رطوبت‌اند، نه کثیفی.

اشتباه‌های دیگر هم کم نیستند. یکی زدن روغن روی پوست خشک و بدون آب‌رسان است که اثر قفل‌کنندگی‌اش را کم می‌کند. دیگری استفاده از روغن‌های نامناسب مثل روغن‌های معطر یا روغن‌های تصفیه‌شده‌ی بدون کیفیت است. بعضی‌ها هم برای رفع خشکی از محصولات الکلی و ضدجوش‌های قوی استفاده می‌کنند و دچار قرمزی می‌شوند. نشستن خیلی نزدیک به بخاری و شومینه، تعویض زیاد محصولات در یک هفته و فراموش کردن لب‌ها و دست‌ها هم فهرست اشتباهات را کامل می‌کند. بهترین راه این است که ساده نگه دارید، یک محصول جدید را در هر زمان اضافه کنید و پوستتان را زیر نظر داشته باشید.

چه زمانی باید به پزشک پوست مراجعه کرد؟

مراقبت‌های خانگی و روغن‌های گیاهی برای خشکی معمولی پوست عالی‌اند، اما جای درمان پزشکی را نمی‌گیرند. اگر با وجود مرطوب‌کننده زدن منظم برای دو هفته خشکی و خارش بهتر نشد، اگر خارش شما را شب‌ها از خواب بیدار می‌کند، یا اگر پوست قرمز، متورم، ترک‌خورده یا ترشح‌دار شده است، وقت آن است که به پزشک پوست مراجعه کنید. وجود لکه‌های قرمز و فلس‌دار که پخش می‌شوند، تاول، عفونت‌های پوستی تکرارشونده یا علائمی که پس از شروع یک محصول جدید ظاهر می‌شود نیز نشانه‌های هشدار هستند. بیماری‌هایی مثل اگزما، پسوریازیس و روزاسه معمولاً در زمستان بدتر می‌شوند و درمان‌های دارویی می‌خواهند.

اگر کودک یا نوزاد دارید و پوستش در زمستان خشک و قرمز است، قبل از استفاده از هر روغن یا محصول جدید با پزشک اطفال یا متخصص پوست مشورت کنید. همین‌طور اگر بارداری یا شیردهی دارید، قبل از شروع مواد فعال مثل رتینول یا لایه‌برداری‌های قوی از پزشک خود بپرسید. در پایان، هر خال یا لکه‌ی جدید یا خالی که اندازه، رنگ یا شکلش تغییر می‌کند را هم، فارغ از فصل، به پزشک نشان دهید.

سوالات متداول درباره‌ی روغن‌های گیاهی در پاییز و زمستان

جمع‌بندی

مراقبت از پوست در پاییز و زمستان در واقع چند اصل ساده است: پوست را ملایم بشویید، از آب داغ دوری کنید، بعد از هر شست‌وشو مرطوب‌کننده بزنید، روغن گیاهی مناسب پوستتان را به‌عنوان آخرین لایه‌ی محافظ اضافه کنید، هر روز ضدآفتاب بزنید، هوای خانه را مرطوب نگه دارید و لب‌ها و دست‌ها را فراموش نکنید. اگر این اصل‌ها را برای چند هفته پشت سر هم رعایت کنید، خشکی، کشیدگی، پوسته‌پوسته شدن و خارش به‌طور محسوسی کم می‌شود و پوستتان با ظاهری شاداب و درخشان وارد بهار می‌شود. به یاد داشته باشید که هیچ محصول جادویی‌ای وجود ندارد؛ آنچه نتیجه می‌دهد پیوستگی است.

اگر دنبال روغن‌های گیاهی خالص برای این روتین می‌گردید، روغن جوجوبا، آفتابگردان، بادام شیرین، آرگان و کنجد گزینه‌های اصلی هستند. هنگام خرید به سرد‌فشرده بودن، خالص بودن، بسته‌بندی تیره و تاریخ تولید توجه کنید.